Kısaca
- Pankreas kanseri erken evrede belirgin şikayet vermediği için fark edilmesi güç bir hastalık; ilerleyen dönemde kilo kaybı, karın ve sırt ağrısı, sarılık ve kan şekeri değişiklikleri görülebiliyor.
- Memorial Ataşehir Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Kamil Özdil, 20 Kasım Pankreas Kanseri Farkındalık Günü kapsamında belirtileri ve tanı sürecini anlattı.
- Açıklanamayan kilo kaybı, geçmeyen karın ve sırt ağrısı ile sarılık durumunda gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.
Pankreas kanseri, erken evrede belirgin bir şikayete yol açmadığı için fark edilmesi güç hastalıklar arasında yer alıyor. Memorial Ataşehir Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Kamil Özdil, 20 Kasım Pankreas Kanseri Farkındalık Günü kapsamında dikkat edilmesi gereken belirtileri ve tanı sürecinde öne çıkan noktaları anlattı.
Midenin arkasında, karın boşluğunun arka bölümünde yer alan pankreas, hem sindirim sisteminin hem de hormonal dengenin önemli organlarından biri. Pankreasın ürettiği enzimler besinlerin parçalanmasına yardımcı olurken insülin ve glukagon hormonları kan şekeri düzeyini düzenliyor. Bu nedenle pankreası etkileyen hastalıklar hem sindirimi hem de kan şekeri kontrolünü etkileyebiliyor.
Pankreasta gelişen tümörler kaynaklandıkları hücrelere ve özelliklerine göre farklı türlere ayrılıyor. Pankreas kanserlerinin büyük bölümünü, kanalları döşeyen hücrelerden kaynaklanan duktal adenokarsinom oluşturuyor. Hormon üreten hücrelerden gelişen nöroendokrin tümörler ile kistik tümörler de görülebiliyor. Tümörün türü ve yerleştiği bölüm, değerlendirme ve tedavi seçeneklerinde belirleyici oluyor.
Dikkat edilmesi gereken 7 belirti
Pankreas karın boşluğunun derininde yer aldığı için erken dönemde belirgin şikayet vermeyebiliyor. Öne çıkan belirtiler şöyle sıralanıyor: diyet ya da egzersiz değişikliği olmadan gelişen istemsiz kilo kaybı, iştahsızlık ve enzim yetersizliğine bağlı emilim bozuklukları; üst karında başlayıp sırta ya da kürek kemikleri arasına yayılan ve yemeklerden sonra ya da sırtüstü yatarken artabilen ağrılar; safra kanalının tıkanmasıyla gözlerde ve ciltte sararma ile kaşıntı; idrarın koyulaşması ve dışkının açık renkli olması, enzim yetersizliğinde ise yağlı, kötü kokulu ve suyun üzerinde yüzen dışkı; yeni başlayan ya da kötüleşen diyabet; geçmeyen gaz, şişkinlik, bulantı ve erken doyma hissi; dinlenmeyle düzelmeyen süreklilik gösteren yorgunluk.
Bu belirtiler farklı sindirim sistemi hastalıklarında da görülebildiği için tek başına hastalığa işaret etmeyebilir. Ancak özellikle birden fazla bulgu bir arada olduğunda değerlendirilmesi gerekiyor.
Risk faktörleri neler?
İleri yaş, sigara kullanımı, ailede pankreas kanseri öyküsü ve kalıtsal genetik değişiklikler riski artıran etkenler arasında yer alıyor. Kronik pankreatit, obezite ve diyabet de hastalıkla ilişkilendirilebiliyor. Ancak bu etkenlerin bulunması, kişinin hastalığa yakalanacağı anlamına gelmiyor.
Şikayetler uzun sürdüğünde ya da tekrarlayıp giderek arttığında hekim değerlendirmesi ve gerekli tetkiklerin yapılması önem taşıyor. Gözlerde ve ciltte sararmayla kendini gösteren sarılıkta ise gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Tanı ve tedavi süreci
Tanıda öykü, fizik muayene, kan testleri, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans görüntüleme ve endoskopik ultrasonografi kullanılıyor; gerektiğinde endoskopik ultrasonografi eşliğinde biyopsi yapılabiliyor. CA 19-9 gibi tümör belirteçleri tanıyı destekliyor, ancak tek başına kanser tanısı koymaya yeterli değil. Tedavi planında tümörün türü, boyutu, çevre damarlarla ilişkisi ve yayılım durumu belirleyici oluyor.
Baş bölümdeki tümörlerde Whipple ameliyatı, gövde ya da kuyruk bölümündeki tümörlerde distal pankreatektomi uygulanabiliyor. Bazı hastalarda dalak ya da pankreasın tamamının çıkarılması gerekebiliyor; bu durumda ömür boyu insülin ve sindirim enzimi desteğine ihtiyaç duyuluyor. Cerrahiye uygun olmayan ya da önce tedavi gereken hastalarda kemoterapi değerlendirilebiliyor. Uygun hastalarda laparoskopik ya da robotik cerrahi, daha küçük kesilerle ameliyat ve daha kolay bir iyileşme süreci sağlayabiliyor. Yöntem, tümörün özellikleri, ameliyatın güvenliği ve cerrahi ekibin deneyimine göre belirleniyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı