İstanbul’da ulaşım ve iklim planı: Aslan COP31’de konuştu

COP31 Küresel Finans Zirvesi’ne katılan İBB Başkanvekili Nuri Aslan, sürdürülebilir ulaşım ve Paris Anlaşması’nın yerel uygulamasını ele alan iki etkinlikte konuştu. Aslan, iklim hedeflerinin kentin geleceğine yön veren mekânsal kararlarla ilişkilendirildiğini belirtti.

Aslan, Sürdürülebilir Ulaşım: İşbirlikleri ve Uygulamadaki Çözümler etkinliğindeki açılış konuşmasında, kent yönetimlerinin temel sorumluluğunun iklim krizinin etkilerini azaltmak, kentleri afetlere hazırlamak ve olağanüstü durumlarda yaşamın sürekliliğini sağlamak olduğunu söyledi. Bir kentin dayanıklılığının yalnızca binaların sağlamlığıyla değil, vatandaşların zor koşullarda bile temel hizmetlere erişebilmesiyle ölçüldüğünü belirten Aslan, ulaşım sistemlerinin hem kent yaşamının sürekliliği için vazgeçilmez olduğunu hem de sera gazı emisyonlarının önemli kaynaklarından biri olduğunu kaydetti.

"Ulaşımı kolaylaştırmak için metro, otobüs ve vapurun birbirini tamamladığı bir ulaşım ağına yatırım yapıyoruz. Yaya ve bisiklet ulaşımını da bu ağın bir parçası olarak görüyoruz." diyen Aslan, İstanbul’un toplam raylı sistem ağının bugün 402,6 kilometreye ulaştığını açıkladı. Deniz ulaşımında son yedi buçuk yılda 11 yeni hattın hizmete açıldığını, Şehir Hatları’yla her gün yaklaşık 200 bin yolcu taşındığını belirtti. Ayrıca 600 kilometreyi aşan bisiklet yolu ağının büyütüldüğünü ve ilçelerde 2.400 elektrik destekli paylaşımlı bisikletin kullanıma sunulduğunu söyledi.

Aslan’a göre hedef, İstanbulluların güvenilir, erişilebilir ve düşük karbonlu seçenekler arasında kolayca geçiş yapabileceği bir sistem kurmak. Bu yaklaşımın örneklerinden biri olarak Avrupa Birliği finansmanıyla ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın Ulaştırma Sektörel Operasyonel Programı kapsamında yürütülen İstanbul Sürdürülebilir Kentsel Ulaşım Planı Aşama II – Uygulama Planı Projesi’ni gösterdi. Hanehalkı anketleri, yol sayımları ve katılım çalışmalarıyla günlük ulaşım deneyimlerinin dinlendiğini aktaran Aslan, kurumların, uzmanların ve sivil toplumun katkısıyla 11 pilot uygulama önerisi geliştirildiğini söyledi. Öneriler arasında düşük emisyon alanları, otobüs öncelikli şeritler, yaya öncelikli sokaklar, bisiklet ağının geliştirilmesi, iskelelere erişimin iyileştirilmesi ve yeni deniz hatları yer alıyor.

Krizlere önceden hazırlık

Aşırı hava olaylarını ve afet risklerini de hesaba kattıklarını belirten Aslan, amacın yalnızca kriz anında müdahale etmek değil, ulaşım ağını önceden hazırlamak olduğunu söyledi. İstanbul SKUP Aşama II Uygulama Planı Projesi kapsamında hazırlanan Afetlere Dayanıklı Kentsel Hareketlilik Yol Haritası’nın bu çalışmaların somut çıktısı olduğunu belirtti. Deprem, sel ve tsunami senaryolarının ulaşım ağı üzerindeki olası etkilerinin analiz edildiğini, kritik altyapı unsurları ve öncelikli müdahale alanlarının belirlendiğini kaydetti.

Aslan’ın açıklamasına göre bu analizlerden hareketle afet öncesi hazırlığı, afet anında ulaşımın sürekliliğini ve sonrasında hizmetlerin hızla yeniden sağlanmasını kapsayan stratejiler geliştirildi.

İklim politikaları ve yerel yönetimler

Moderatörün sorularını yanıtlayan Aslan, İstanbul Büyükşehir Belediyesi olarak 2050 yılına kadar iklim nötr ve iklim değişikliğine dirençli bir İstanbul oluşturmayı hedeflediklerini söyledi. Bu doğrultuda 2021’de İklim Değişikliği Eylem Planı, 2023’te Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı, 2025’te ise Yeşil Şehir Eylem Planı’nın hayata geçirildiğini belirtti. Hazırlıkları süren İstanbul Çevre Düzeni Planı’nda su havzaları, afet riskleri, ulaşım ve yerleşim kararlarının birlikte ele alındığını ekledi.

Küresel iklim taahhütleri karşısında şehirlerin karşılaştığı temel sorunun, üstlendikleri sorumluluklarla sahip oldukları kaynaklar arasındaki uyumsuzluk olduğunu söyleyen Aslan, iklim finansmanına erişimin önemli bir engel oluşturduğunu belirtti. Belediyelerin güçlü projeleri ve stratejik hedefleri olsa da bunları hayata geçirmek için gerekli uzun vadeli ve uygun koşullu finansmana her zaman ulaşılamadığını kaydetti. Aslan, yerel yönetimlerin yalnızca yatırımların uygulanması aşamasında değil, fizibilite ve proje geliştirme süreçlerinden itibaren teknik ve finansal olarak desteklenmesi gerektiğini savundu.

Yetki ve sorumlulukların farklı kurumlar arasında parçalı olmasının bir diğer sorun olduğunu dile getiren Aslan, iklim değişikliğinin idari sınırları tanımadığını ve güçlü bir koordinasyon gerektirdiğini söyledi. Taşkın riskinin dere havzası, yapı stoku, ulaşım ağı ve kritik altyapı birlikte değerlendirilmeden ele alınamayacağını belirten Aslan, kurumların aynı veriler üzerinden ortak kararlar alabildiği bir planlama anlayışına ihtiyaç olduğunu ifade etti. "Riski birlikte göremezsek, çözümü de birlikte üretemeyiz." diyen Aslan, kurumlar arası veri paylaşımının kentin güvenliği ve insan hayatının korunması açısından da önemli olduğunu kaydetti. İklim politikalarının sosyal boyutuna da dikkat çeken Aslan, yeşil dönüşümün maliyetinin düşük gelirli hanelere ve çalışanlara yüklenmemesi gerektiğini söyledi.

Mega kentlerin ihtiyaç ölçeğinin büyük olduğunu, büyük finans kaynaklarında ulusal hükümetlerin belirleyici olduğunu hatırlatan Aslan, dört öneri sundu. Buna göre yerel yönetimlerin iklim müzakerelerinde daha güçlü temsil edilmesi ve deneyimlerinin ulusal iklim hedeflerine yansıtılması gerekiyor. Belediyelerin iklim projelerini hayata geçirebilmesi için doğrudan erişilebilir, uzun vadeli ve uygun koşullu iklim finansmanı sağlanmalı. Ulusal hükümetler, yerel yönetimler, uluslararası kuruluşlar ve finans kurumları arasında kalıcı iş birliği mekanizmaları oluşturulmalı. Son olarak iklim değişikliğine uyum, doğa temelli çözümler, afet risklerinin azaltılması ve kayıp ve zarar konuları müzakerelerde güçlü biçimde ele alınmalı.

Aslan, İstanbul’da çevreci vakıflarla ve dünyadaki tüm kurumlarla iş birliği yapmaya açık olduklarını belirterek konuşmasını tamamladı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı